ضرب المثل هایی که منشأ آنها آیات قرآن بوده و یا اشاره به آنها دارند.
نکویی گر کنی منت منه زان که باطل شد ز منت جود و احسان
آیه ۲۶۳ سوره بقره : ای مؤمنان صدقات خود را با منت و اذیت باطل نکنید.
بهشت را به بهانه نمی دهند و به بها می دهند.
آیه ۱۱۱ سوره توبه : بهای بهشت را جان و مال مؤمنان می داند.در حقیقت خدا از مؤمنان جان و مالشان را به اینکه بهشت برای آنان باشد خریده است...
بی امر حق نمی افتد برگی از درخت
آیه ۵۹ سوره انعام : چندین علم را در انحصار خدا می داند یکی از آنان این است که هیچ برگی از درخت (کم ترین کار) بدون اذن و اطلاع او نیست. ...و هیچ برگی فرو نمی افتد مگر آن را می داند و ...
حسابش با کرام الکاتبین است.
آیات ۱۰ و ۱۱ سوره انفطار : وَ إنَّ عَلَیکُم لَحَافِظینَ()کِراماً کَاتِبینَ() البته نگهبانانی بر شما مراقبند() نویسندگان اعمال شما و فرشتگان مقرب خداوند.
ذکر حق دل را منور میکند.
آیه ۲۸ سوره رعد : آنها که به خدا ایمان آورده اند دلهایشان به یاد خدا آرام گیرد. آگاه باشید که دلها فقط با یاد خدا آرام گیرد.
از آن روزی که عالم را نهادند به هر کس هرچه لایق بود دادند
آیه ۵۰ سوره طه : خدای ما آنی است که هر موجود عالم را خلقت خودش را بخشید ، سپس هدایت کرد.
لقمان را گفتند : ادب از که آموختی ، گفت : از بی ادبان
آیه ۱۲ سوره لقمان : ما به لقمان حکمت را عطا کردیم که شاکر باش. هر کس شکر حق گوید به نفع خود اوست و هر کس کفران نماید خداوند بی نیاز ستوده است. از آیه ۱۲ به بعد نصایح لقمان به فرزندش آغاز می شود.
چون قضا آید چه سود از احتیاط
آیه ۱۱ سوره رعد یا آیه ۳۴ سوره اعراف: آنگاه که مرگشان فرا رسد ، ساعتی تقدیم و تأخیر نخواهد داشت.
از چوب به جز موسی عمران نکند مار
آیه ۱۰۷ سوره اعراف : موسی عصایش را افکند و ناگاه تبدیل به اژدهایی بزرگ شد.
اگر همه شب ، شب قدر بودی شب قدر بی قدر بودی
اهمیت شب قدر و نیز سوره قدر منشأ این ضرب المثل است. آِیه ۱ سوره قدر : ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم.
باران که در لطافت طبعش خلاف نیست در باغ لاله روید و در شوره زار خس
آیه ۴ سوره رعد : در زمین قطعاتی مجاور است و زمینی برای انگور و زمینی برای زراعت دیگر و نخلهای گوناگون که همه با یک آب آبیاری می شوند و ما بعضی را در خوردن ب بعضی ترجیح دادیم و در همه اینها نشانه هایی است برای قومی که می اندیشند.
با مرگ کجا سود کند قلعه محکم
آیه ۷۸ سوره نساء : هر کجا باشید مرگ شما را فرا گیرد هر چند در قلعه های محکم و بلند باشید.
آتش که به بیشه افتاد خشک و تر با هم بسوزد.
آیه ۲۵ سوره انفال : بترسید از فتنه و بلایی که اگر نازل شود ، مخصوص ستمکاران نباشد ـ همه را فرا گیرد ـ و بدانید که خداوند سخت انتقام گیرنده است.
ای فقیه اول نصیحت گوی نفس خویش ـ را
آیه ۴۴ سوره بقره : آیا مردم را به نیکی امر کرده و خود را فراموش می کنید؟ در حالی که کتاب آسمانی را تلاوت می کنیدآیا نمی اندیشید؟
گوش اگر گوش من و ناله اگر ناله تو آنچه البته به جایی نرسد فریاد است
آیه ۸۰ سوره نمل : تو نمی توانی به مرده چیزی را بشنوانی و یا کران را فرا خوانی آن گاه که نخواهند و از تو روی برگردانند.
فواره چون بلند شود سرنگون شود.
آیه ۶۸ سوره یس : هر که را عمر دادیم در خلقت، باز از او کاستیم؛ پس چرا نمی اندیشید؟
ملک خدا تنگ نیست.
آیه ۹۷ سوره نساء : کسانی که بر خود ستمکار بوده اند، فرشتگان جانشان را می گیرند؛می گوینددر چه بودید؟ پاسخ می دهند ما در زمین از مستضعفان بودیم؛ می گویند مگر زمین خدا وسیع نبود تا در آن مهاجرت کنید؟پس آنان جایشان در دوزخ است و بد سرانجامی است.
مرا به گور تو نمی گذارند.
آیه ۴۸ سوره بقره : بترسید از روزی که هیچ شخصی به جای شخص دیگری جزا داده نشود و شفاعتی پذیرفته نشود و کسی عوض شخص دیگری جزا داده نشود و هیچ فریادرسی نباشد.
من اگر نیکم اگر بد تو برو خود را باش که گناه دیگری بر تو نخواهند نوشت
آیه ۱۶۴ سوره انعام : آیا من غیر از خدای را به خدایی گیرم و او خدای همه چیز است و هیچ کس چیزی کسب نکند، جز برای خود و هیچ کس بار گناه دیگری به دوش نگیرد و باز گشت همه به سوی خداست و...
از پی هر گریه آخر خنده ایست مرد آخر بین مبارک بنده ایست
آیات ۵ و ۶ سوره انشراح : بدون شک با هر سختی آسانی است و حتما که با هر سختی آسانی
هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی
آیه ۴۶ سوره فصلت : هر که کار نیکی انجام دهد به نفع خود کرده و هر که بدی کند به خود کرده و خداوند ظلم کننده به بندگانش نیست.
هر عمل اجری و هر کرده جزایی دارد.
آیه ۴۰ سوره نجم : برای آدمی جز سعی او نیست()و نتیجه را خواهد دید.
خلق را تقلیدشان بر باد داد ای دو صد لعنت بر این تقلید باد
آیه ۱۶۵ سوره بقره : آنگاه کسانی که مورد تبعیت واقع شدند، از کسانی که آنان را تقلید و تبعیت کرده بیزاری جویند و عذاب را ببینند و هر گونه اسبابی از آنان قطع گردد.
از کوزه همان برون تراود که در درون اوست.
آیه ۸۴ سوره اسراء :هر کسی براساس ذات درونی خود عمل نماید و خدای تو داناتر است به آن کسی که راه یافته تر است.
بجز از کشته خود ندروی چو دشنام گویی دعا نشنوی
آیه ۴۳ سوره فاطر : مکر زشت و فکر بد جز به اهلش باز نگردد.
هر که بدی کرد و به بد یار شد هم به بد خویش گرفتار شد
آیه ۱۱۱ سوره نساء : هر کس گناهی کند به خود زیان رساند و خداوند علیم و حکیم است.
اندازه نگه دار که اندازه نکوست.
آیه ۲۹ سوره اسراء : نه هرگز دست خود را بسته دار و نه بسیار باز گشاده که هر کدام کنی به حسرت بنشینی.
ظلم امروز ظلمت فرداست.
آیه ۲۲۸ سوره شعراء : ... به زودی خواهند فهمید ، کسانی که ظلم کرده اند به چه جایگاهی باز می گردند.
اگر خدای نباشد ز بنده ای خوشنود شفاعت همه پیامبران ندارد سود
آیه ۲۸ سوره انبیاء : هر چه کرده و می کنند خدای می داند و هرگز شفاعت نکنند ، مگر از کسی که خدا ی راضی باشد و آنان از خوف خداوند هراسانند.
پشیمانی سودی ندارد.
آیه ۹۱ سوره یونس : اکنون پشیمان گشتی در حالی که قبل از این عصیان می کردی و از مفسدان بودی.
منبع: کتاب در سایه سار قرآن. اثر : هادی صاحبی
منبع:http://www.mahgub.blogfa.com/post/7/
